SPO-ROL Działnia Samorządowe - zakończenie wdrażania

Sektorowy Program Operacyjny „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006” to jeden spośród wielu programów finansowanych ze środków Unii Europejskiej, z jakich mogła korzystać Polska po wstąpieniu w struktury Unii Europejskiej.
Samorząd Województwa Zachodniopomorskiego był odpowiedzialny za realizację trzech działań w ramach SPO-Rolnictwo. Program ten, dofinansowany z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR - Sekcja Orientacji), był zarządzany na poziomie centralnym przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a samorządy województw odpowiadały za realizację działań w zakresie:
- Odnowy wsi oraz zachowania i ochrony dziedzictwa kulturowego
- Gospodarowania rolniczymi zasobami wodnymi
- Scalanie gruntów
Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego to działanie, które miało na celu podniesienie standardu życia i pracy mieszkańców obszarów wiejskich. Dzięki projektom zrealizowanym w ramach tego działania, gminy uzyskały również efekty w postaci podniesienia atrakcyjności turystycznej oraz wzrostu atrakcyjności inwestycyjnej swoich obszarów, a mieszkańcy zyskali obiekty służące zaspokojeniu potrzeb społecznych i kulturalnych.
W województwie zachodniopomorskim zrealizowano ogółem 115 projektów, dla których kwota unijnej pomocy przekroczyła 17 milionów złotych.(załącznik nr 1)
Działanie Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego spotkało się z dużym zainteresowaniem ze strony gmin, co znalazło swoje odzwierciedlenie w ilości projektów złożonych w ramach dwóch naborów, zorganizowanych przez Samorząd Województwa - ogółem wpłynęło 266 wniosków. Województwo wykorzystało aż
116,61 % pierwotnie przyznanej alokacji.
Pomimo ograniczonej puli środków do podziału i górnego limitu dofinansowania na poziomie 450 tysięcy złotych, efekty zaangażowania funduszy unijnych są dziś widoczne. Zestawienie efektów rzeczowych (załącznik nr 2) sporządzone na zakończenie realizacji Programu wykazało celowość wdrażania działań takich jak Odnowa wsi… na obszarach wiejskich województwa zachodniopomorskiego.
W miastach i wsiach regionu powstało lub zostało wyremontowanych blisko sto świetlic wiejskich, ponad sto pięćdziesiąt placów zabaw i kilkadziesiąt obiektów pełniących funkcje sportowe i rekreacyjne. Najbardziej efektowne inwestycje, których dofinansowanie osiągnęło maksymalny poziom 450 tysięcy zł, dotyczyły zagospodarowania centrów miejscowości, rewitalizacji obiektu zabytkowego oraz remontu i modernizacji obiektów publicznych pełniących funkcje kulturalne.
Działanie Odnowa wsi… uprawniało do ubiegania się o przyznanie pomocy przede wszystkim samorządy gminne, jednak w rzeczywistości wszystkie zrealizowane projekty były oddolną inicjatywą mieszkańców obszarów wiejskich. Oznacza to, że poza efektami wymiernymi w postaci świetlic, boisk czy placów zabaw, udało się również zrealizować cele społeczne - pobudzić aktywność społeczności lokalnych do podejmowania działań mających na celu rozwój i promocję ich własnych małych ojczyzn.
Gospodarowania rolniczymi zasobami wodnymi
W ramach działania wspierane były projekty z zakresu melioracji szczegółowych
i podstawowych oraz projekty związane z kształtowaniem przekroju podłużnego
i poprzecznego oraz układu poziomego koryta cieku naturalnego wykraczającego poza działania związane z utrzymaniem wód. Dodatkowo, projekty te musiały służyć regulacji stosunków wodnych w glebie, ułatwieniu jej uprawy oraz ochronie użytków rolnych przed powodziami.
Projekty realizowane w ramach melioracji szczegółowych miały na celu przede wszystkim lepsze wykorzystanie środków produkcji, stabilność i jakość plonów, poprawę skuteczności efektywności zabiegów agrotechnicznych oraz ochronę użytków rolnych przed powodziami. Warunkiem realizacji melioracji szczegółowych było wykonanie projektów z zakresu melioracji podstawowych oraz regulacji cieków naturalnych, które zapewniały odpływ wody z urządzeń szczegółowych oraz magazynowanie i doprowadzenie wody do nawodnień, a także ochroną terenów rolnych przed powodziami.
Jedyny uprawniony wnioskodawca, Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Szczecinie, przedstawił do Urzędu Marszałkowskiego 23 projekty ubiegając się tym samym o kwotę 36 018 539,00 zł.
Ostatecznie do realizacji zakwalifikowanych zostało 15 inwestycji, dla których zgodnie z decyzjami Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego, poziom refundacji wyniósł 26 382 032,45 zł (EFOiGR + Budżet Państwa), w tym środki Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej stanowiły 19 838 977,52 zł. (załącznik nr 3)
W ramach działania województwo zachodniopomorskie wykorzystało alokację na poziomie 110,65% limitu dla regionu. Zrealizowane projekty w znacznej mierze przyczyniły się do zwiększenia ochrony przeciwpowodziowej oraz do lepszego wykorzystania środków produkcji - wykonano modernizację ponad 30 km wałów przeciwpowodziowych, na ponad 43 km zachodniopomorskich rzek wykonano prace związane z kształtowaniem przekroju podłużnego i poprzecznego oraz układu poziomego koryta tych rzek, zwiększając tym samym ich przepustowość, a w ramach melioracji wodnych szczegółowych - zmeliorowano ponad
22 ha użytków rolnych. (załącznik nr 4)
Scalanie gruntów to działanie skierowane głównie na obszary charakteryzujące się znacznym rozdrobnieniem gruntów. Wsparcie w zakresie postępowania scaleniowego miało na celu przede wszystkim poprawę rozłogu gruntów w ramach poszczególnych gospodarstw rolnych. W wyniku zmniejszenia liczby działek w gospodarstwach rolnych uzyskuje się poprawę efektywności gospodarowania przez zmniejszenie kosztów transportu oraz ułatwianie mechanizacji upraw polowych. Ponadto w ramach projektu scalenia można było przeprowadzić prace w zakresie zagospodarowania poscaleniowego terenu, uwzględniające wymogi ochrony środowiska naturalnego.
Specyfika obszarów wiejskich województwa zachodniopomorskiego, w którym dominują duże gospodarstwa rolne, niewymagające prac scaleniowych sprawiła, że pomimo przeprowadzenia przez Urząd Marszałkowski działań informacyjno-promocyjnych, nie wpłynęły wnioski o dofinansowanie w ramach działania Scalanie gruntów.
Podsumowanie
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie zrealizowała wszystkie zlecenia płatności przekazane przez Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego. Tym samym na konta beneficjentów programu wpłynęły wnioskowane środki finansowe.
Przyszły okres programowania i wiążące się z tym wdrażanie Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 przez Urząd Marszałkowski, daje możliwość kontynuacji działań zapoczątkowanych przez SPO-Rolnictwo. Dodatkowo pojawi się możliwość pozyskania środków na realizację nowych kategorii projektów w ramach działania Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej, natomiast wspieranie lokalnych inicjatyw oddolnych, służących rozwojowi obszarów wiejskich będzie realizowane w ramach działań osi 4 LEADER.